kijk niet om, of juist wel?

Normaal gesproken ga je ongeveer eenmaal per dag naar de wc voor de ‘grote boodschap’.  De ene persoon is zich hier meer bewust van dan de andere.  Jouw ontlasting kan je veel vertellen over je gezondheid. Goed om dan te weten hoe die hoop er bij jou uit ziet.

Daarom is dit item in mijn consulten altijd een onderwerp van gesprek. Ik vraag er altijd naar: ‘hoe is je ontlasting?’ Als ik alleen zou vragen ‘hoe vaak ga je naar de wc’, dan mis ik veel informatie. Maar ook het woord ontlasting geeft niet altijd het bevredigende antwoord. De vragen hierover leveren vaak vragende blikken of giechelende antwoorden op. Het gaat om poep, de drol of hoop die je produceert. Als ik dat heb uitgelegd dan wordt het wat duidelijker. Ik wil er ‘alles’ over weten: hoe vaak, de kleur of de consistentie. Veel mensen kunnen hier geen antwoord op geven. Ze weten het gewoon niet. Terwijl er juist zoveel informatie over het functioneren van jouw lijf uit te halen is. Dus ben jij zo iemand die nooit omkijkt? Of gluur je wel regelmatig in de pot wat je hebt geproduceerd?

Ik wil iedereen aanraden om regelmatig toch een om te kijken!

Waar moet je dan naar kijken? Aan de Universiteit van Bristol hebben ze hiervoor een mooie kaart gemaakt: de ‘Bristol Stool Chart’ (in het Nederlands: de stoelgangskaart). Inmiddels is dit een officieel medisch hulpmiddel. In ziekenhuizen en gezondheidscentra wordt deze kaart gebruikt om letterlijk of figuurlijk naast je drol te leggen en te bekijken hoe jouw bruine prut eruit ziet.

Poep kan er heel divers uitzien: van bruin water tot aan harde keutels. Dit is opgedeeld in 7 soorten stoelgang. Iedere soort heeft zijn eigen kenmerken en vertelt steeds iets voor de gezondheid van degene die de betreffende hoop geproduceerd heeft.

Bristol Stool Chart, vertaald door Stichting DarmGezondheid

Hoe hoort poep er dan uit te zien?

  • Type 4 heeft de voorkeur, is de meest ideale vorm. Als je type 3 produceert mag je ook nog tevreden zijn, maar dit is al ietsje uit balans.
  • Type 1 en 2 wijzen op obstipatie
  • Type 5,6 en 7 wijzen op een te dunne ontlasting of diarree

Voor alle soorten afwijkingen zijn legio oorzaken aan te dragen. Vocht (water) is in ieder geval een aandachtspunt: bij obstipatie de vraag of je voldoende drinkt. Bij diarree is het belangrijk om ervoor te zorgen dat je voldoende vocht binnenkrijgt omdat je door de te dunnen ontlasting meer vocht kwijt raakt.

Als de afwijkende ontlasting slechts een of enkele dagen aanhoudt is er weinig reden tot aandacht. Als je hier meerdere dagen, weken of zelfs maanden last van hebt is het wel sterk aan te raden om een bezoekje te brengen aan je arts of therapeut.

Nog even op een rijtje hoe normale poep eruit hoort te zien. Een goede ontlasting:

  • Heeft een bruine kleur (pindakaaskleur tot iets donkerder)
  • Heb je geen last van, gaat moeiteloos
  • Komt op regelmatige momenten, een vast tijdstip op de dag
  • Vormt een mooie drol (als je een plateau in je wc hebt) of een lange ‘sigaar’ (10 tot wel 40 cm lang, en ongeveer 2-4 cm in doorsnede)
  • Stinkt niet!
  • En: je hoeft je billen niet of nauwelijks af te vegen

Waarin kan mijn ontlasting afwijken?

  • In de eerste plaats de kleur, wat zegt deze over de ontlasting
    • BRUIN: is de normale kleur, dit kan soms wat lichter en dan weer wat donkerder zijn, afhankelijk van wat je hebt gegeten en gedronken
    • GROEN: heb je spinazie of veel andere groene groenten gegeten? Dan is er niets aan de hand. De volgende dag is de kleur weer normaal. Maar GROEN kan ook wijzen op een infectie of intolerantie.
    • ZWART: dit is iets waar je je altijd zorgen om moet maken! Zwarte ontlasting is een alarmbel. Maak een afspraak bij je huisarts voor nader onderzoek. Het heeft ermee te maken dat bloed uit de maag of eerste deel van de dunne darm vermengd wordt met de ontlasting. Dit verkleurt naar zwart voordat het als ontlasting eruit komt. Je kunt wel zeer donkere ontlasting krijgen van bepaalde medicatie en producten die veel ijzer bevatten, zoals spinazie. Ook bijvoorbeeld bosbessen kunnen je ontlasting zwart kleuren
    • GEEL: wanneer de galblaas of lever niet goed functioneert kan de ontlasting geel kleuren. Als dit langere tijd duurt, laat het dan nakijken
    • BLEEK (‘stopverf’): de galwegen zijn verstopt of geblokkeerd, waardoor de stoffen die vanuit de galblaas de ontlasting normaal gesproken bruin kleuren niet in de darm terecht komen. Daarom kan de bruinverkleuring niet plaatsvinden en blijft de ontlasting BLEEK
    • ROOD: rode voedingsproducten zoals rode bietjes of rode kool kunnen de ontlasting een soort van ROOD kleuren. Dit is vaak een andere kleur rood, dan van bloed. Vers bloed vanuit laag in de darm zit vaak op de ontlasting, de te hoger het bloed vandaan komt, des te donkerder en des te meer vermengd met de ontlasting. Bloed op of in de ontlasting kan onschuldig zijn, maar kan ook ernstige oorzaken hebben. Laat daarom altijd even controleren bij de huisarts.
  • Naast de kleur, die je bekijkt met je ogen, heeft je neus ook een taak. Want hoe ruikt jouw ontlasting? En wat kan ik daar voor informatie uit halen?
    • GEEN GEUR: dit ontstaat wanneer de spijsvertering juist verloopt
    • ZURIG: ontstaat vaak door een teveel aan koolhydraten. Je krijgt een soort fermentatie proces, wat leidt tot zuurvorming
    • ROTTE EIEREN LUCHT: wanneer eiwitten niet juist of onvoldoende worden verteerd, dan ontstaat er een rotte eieren lucht. Je ruikt de zwavelgassen die vrijkomen in het ‘rottingsproces’. Dit kan te maken hebben, dat je lichaam de eiwitten die je eet niet goed kan verteren, of dat je teveel eiwitten eet. Je eiwitten wel nodig voor heel veel processen in je lichaam, dus stop niet met al je eiwitten uit je voeding te vermijden.
  • Tja, en dan nog een laatste element: hoe vaak is het nu de bedoeling dat je ontlasting hebt? Dit is een persoonlijk proces. Globaal kunnen we zeggen dat mannen iets vaker gaan dan vrouwen.
    • Een normale frequentie ligt ongeveer tussen 2 maal per dag en 4 keer per week. Het gaat erom dat de ontlasting makkelijk gaat en er uitziet als type 4 op de stoelgangskaart.

Wil je dit onderwerp ook met je kind(eren) bespreken? En leuk boekje om de stoelgangskaart beeldend te maken is “Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept heeft’, van Werner Holzwarth (ook leuk voor volwassenen)

Dus als je nu de volgende keer naar de wc gaat, kijk eens achterom. En blijf dit regelmatig doen. Je leert veel over je eigen lijf en welbevinden. En kunt ook snel actie ondernemen als het een keer misgaat.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *